SOCIALE VEILIGHEID
Voordat we beginnen met de tips – eerst deze spotlights
Op de site van LKCA vind je kennis en tips om de preventie en aanpak van grensoverschrijdend gedrag beter te regelen.
VrijwilligerswerkNL is de Nederlandse vereniging voor alle organisaties die met vrijwilligers werken. Het is een goede plek om zowel informatie op te halen als trainingen vertrouwenscontactpersoon (VCP) te volgen. Meer informatie lees je hier.
Daarnaast is er de taskforce GO, die is opgericht met als doel om een veilig werkklimaat te realiseren voor iedereen die werkzaam is in de Nederlandse muzieksector. Ook op hun website vind je veel informatie en tools om zelf mee aan de slag te gaan.
En dan nu de tips
Vanuit de amateurkunstsector komen gelukkig nog niet veel meldingen van ongewenst gedrag naar buiten. Dat betekent echter helaas niet dat alle deelnemers en beoefenaars dan ook altijd sociale veiligheid ervaren. Meer begrijpen van het thema, en preventie zijn key, daarom zetten we hieronder uiteen wat je als vereniging zelf kunt doen om te zorgen voor een cultuur waarin iedereen zich gezien, gehoord en gesteund voelt. We hebben alles ook bondig op een rij gezet in deze flyer – download en gebruik hem gerust!
Ongewenst en grensoverschrijdend gedrag
De term ‘grensoverschrijdend gedrag’ is heel breed. Vaak wordt als eerste gedacht aan ongewenste seksuele intimiteit, maar grensoverschrijdend gedrag is ruimer dan dat. Ook zaken als pesten en buitensluiten, racistische of seksistische ‘grapjes’, discriminatie en intimidatie vallen daaronder. Elke vorm van gedrag of toenadering die door iemand als gedwongen en/of ongewenst wordt ervaren, kan gezien worden als ongewenst en grensoverschrijdend gedrag.
Voorkomen is beter dan genezen!
Om een omgeving te creëren waarin aandacht is voor sociale veiligheid en het tegengaan van grensoverschrijdend gedrag, is beleid op preventie erg belangrijk. Met het oog op sociale veiligheid is het van belang dat muziekverenigingen aandacht hebben voor onderstaande 4 punten.
1. Gedragscode
In de gedragscode worden regels en afspraken beschreven die als basis dienen om respectvol en op een fijne manier met elkaar om te gaan. De gedragscode geeft aan dat er geen ruimte is voor bijv. discriminatie, agressie of ongewenste intimiteiten. Een gedragscode heeft vooral effect wanneer hij samen met alle mensen in de vereniging gemaakt wordt, en regelmatig opnieuw besproken wordt. Wanneer er nieuwe mensen bij de vereniging betrokken raken, ga dan met elkaar over de code in gesprek.
Onze BBM gedragscode vind je hier. Gebruik ook deze voorbeeld gedragscode van LKCA. Herschrijf het, pas het aan zodat het past bij jouw vereniging.
Voorbeeld
Naast de gedragsregels biedt de gedragscode van Harmonieorkest Vleuten een duidelijke uitleg en onderbouwing waarom sociale veiligheid en omgangsregels van belang zijn binnen het orkest. Daarbij worden specifiek ook kinderen en leden met een verstandelijke beperking benoemd. In de gedragscode is extra aandacht voor pesten en seksueel grensoverschrijdend gedrag. De gedragscode is gericht op medewerkers en vrijwilligers van het orkest.
2. Veilige omgeving
Een veilige omgeving creëer je door te laten zien dat leden en betrokkenen zich welkom en veilig mogen voelen bij jouw organisatie. Ongewenst gedrag wordt bespreekbaar gemaakt en actief tegengegaan. Daarnaast is er binnen de organisatie de mogelijkheid om steun te zoeken of je verhaal kwijt te kunnen bij een luisterend oor, bijvoorbeeld bij een vertrouwenscontactpersoon of preventiemedewerker.
Voorbeeld
Naar aanleiding van vragen op de Algemene Leden Vergadering werd bij Muziekvereniging Soli uit Hoofddorp een werkgroep opgericht die ernaar streeft dat iedereen bij de vereniging ‘in veilige handen’ is. Naast de omgangsregels en het meldprotocol maakt de vereniging het onderwerp ook bespreekbaar door speciale brochures voor minderjarige leden en ouders en drie vertrouwenspersonen. Op die manier straalt Soli uit dat ze een veilig omgeving van belang vinden, “omdat iedereen zich prettig en veilig moet kunnen voelen binnen onze vereniging.”
3. Melding
Zorg dat leden en betrokkenen weten bij wie ze terechtkunnen voor een melding in het geval van (of verdenking van) grensoverschrijdend gedrag en ongewenste situaties. Zorg dat er een vertrouwenspersoon of vertrouwenscontactpersoon voor hen beschikbaar is. Als je vereniging zelf geen vertrouwenscontactpersoon heeft, dan kun je ook bij onze mensen terecht. Kijk hier hoe je rechtstreeks contact met onze vertrouwenscontactpersonen kunt leggen.
Voorbeeld
Muziekvereniging Semper Crescendo Reek heeft een uitgebreid ‘meldprotocol’ beschreven. Hierin wordt beschreven hoe en wanneer je bij vermoedens van grensoverschrijdend gedrag moet handelen. Ze geven een heldere samenvatting van wat je wel, en wat je juist niet moet doen.
4. Aannamebeleid en VOG
Heb aandacht voor de achtergrond en het gedrag van de professionals, ZZP’ers, vrijwilligers, bestuur en andere betrokkenen. Maak een bewuste keuze over het aanvragen van VOG’s en het bespreken en ondertekenen van de gedragscode.
Het is belangrijk dat vrijwilligers die met kwetsbare mensen werken een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) hebben. Dit is een verklaring waaruit blijkt dat iemand geen relevant strafblad heeft voor het uitoefenen van een bepaalde functie. Verenigingen komen in aanmerking voor het aanvragen van gratis VOG’s voor hun vrijwilligers. Lees hier meer over de Regeling Gratis VOG.
Voorbeeld
Bij fanfare De Vooruitgang in Stiphout schrijven ze dit in de gedragscode over hun aannamebeleid: “Vrijwilligers en commissieleden komen van binnen en buiten de fanfare. Bij het aannemen van vrijwilligers is het bestuur altijd betrokken. Met elke nieuwe vrijwilliger wordt een intakegesprek gevoerd. Bij het aanstellen van vrijwilligers die met jeugd werken wordt doorgaans een VOG aangevraagd voor die vrijwilliger. De professionals die met jeugd werken hebben al een VOG via hun werkgever (bevestigd door werkgever).”
